Verschillende factoren verhogen de kans op duimartrose:

• Leeftijd: meestal bij mensen boven de 50 jaar (met name ouderen.)
• Geslacht: duimartrose komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.
• Erfelijke aanleg: een familiale voorgeschiedenis van artrose (slijtage) verhoogt het risico op duimartrose.
• Overbelasting: langdurig zware belasting van de duim door werk of hobby’s kan duimartrose bevorderen.

Kenmerkende symptomen van duimartrose zijn:

• Duimpijn: vooral pijn aan de basis van de duim (duimmuis), verergerend bij bewegingen zoals knijpen of iets vastpakken. Deze duimpijn kan afnemen in rust, maar keert terug bij gebruik van de duim.
• Stijfheid: bij duimartrose voelt de duim minder beweeglijk, vooral ’s ochtends of na langere rust.
• Krachtverlies: verminderde knijpkracht bij openen van potten, schrijven of vasthouden van objecten.
• Knobbelvorming: een zichtbare botknobbel of bult aan de basis van de duim door botaanwas (osteofyten).
• Standafwijking: in gevorderde stadia kan de duim scheef gaan staan ten opzichte van de hand.

De diagnose duimartrose wordt gesteld op basis van:

1. Anamnese (vraaggesprek): de arts vraagt naar de klachten: sinds wanneer is er duimpijn, hoe ernstig zijn pijn en stijfheid, en welke bewegingen of activiteiten verergeren de klachten. Ook eerdere blessures of aandoeningen (zoals reuma) worden nagevraagd.
2. Klinisch onderzoek: het duimgewricht wordt onderzocht. De arts voert specifieke tests uit, zoals de grindtest (met lichte druk de duim roteren in het gewricht om te voelen of er pijn of kraken optreedt) en een druktest (druk op het CMC-1 gewricht om na te gaan of dat gevoelig is). Daarnaast beoordeelt de arts de beweging en stabiliteit van de duim en kijkt hij of er een knobbel zichtbaar is.
3. Beeldvorming: meestal wordt een röntgenfoto gemaakt van de duimbasis. Op de foto is duimartrose te herkennen aan een versmalde gewrichtsspleet door verlies van kraakbeen en eventuele botuitsteeksels (osteofyten). Zo’n foto bevestigt de diagnose en toont de ernst van de slijtage duim. Er is niet altijd een rechtstreeks verband tussen de ernst van slijtage en de ernst van de klachten.

De behandeling van duimartrose hangt af van de ernst van de klachten. Vaak wordt in stappen gewerkt:

Stap 1: Wat kan je zelf of de huisarts reeds doen? (milde klachten)

• Rust en aanpassingen: vermijd pijnlijke bewegingen en zware belasting van de duim.
• Ergonomishe hulpmiddelen: Gebruik hulpmiddelen zoals een potopener of aangepaste dikke pen om de duim te ontlasten.
• Een duimbrace kan het duimgewricht ondersteunen en de pijn verlichten.
• Fysiotherapie of kinesist: oefeningen om mobiliteit en spierkracht te behouden.
• Medicatie: neem ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s zoals ibuprofen of diclofenac) of gebruik een ontstekingsremmende zalf om de pijn te verminderen.

Stap 2: Cortisone-injectie (matige klachten)

Helpt stap 1 onvoldoende, dan kan de arts een corticosteroïdeninjectie in het duimgewricht geven. Zo’n injectie vermindert de ontsteking en duimpijn doorgaans voor meerdere weken tot maanden. Ook handtherapie met oefeningen kan de beweeglijkheid en spierkracht van de duim verbeteren.

Stap 3: Operatie (ernstige of blijvende klachten)

• Bij aanhoudende pijn en functieverlies ten gevolge van duimartrose kan een operatie een goede uitkomst bieden. Afhankelijk van de situatie zijn er twee opties:
  • Duimprothese: het versleten gewricht wordt vervangen door een kunstgewricht (duimprothese). De beweeglijkheid van de duim blijft behouden, er is een betere grijpkracht en de revalidatie verloopt relatief snel, maar een duimprothese is minder geschikt voor zeer zware belasting. Deze ingreep heeft onze voorkeur waar mogelijk gezien het snellere herstel.

• Trapeziumresectie: het trapeziumbot (een handwortelbeentje) wordt operatief verwijderd. Vervolgens plaatst de chirurg een stukje pees of kunstmateriaal op de plek van het verwijderde bot (interpositie-artroplastiek) om bot-op-bot contact te voorkomen. Deze ingreep neemt de pijn weg en behoudt enige beweeglijkheid, maar het herstel duurt enkele maanden en de maximale knijpkracht van de duim kan iets verminderen.

• Na een operatie volgt een periode van oefentherapie om de functie van de duim te optimaliseren.

Bij vroege duimartrose kunnen aanpassingen en conservatieve maatregelen de klachten vaak verlichten en een operatie tijdelijk uitstellen of vermijden. Indien duimartrose operatief behandeld wordt (bijvoorbeeld met een duimprothese of trapeziumresectie), is de prognose meestal goed: de meeste patiënten ervaren duidelijke pijnvermindering en kunnen hun hand weer beter gebruiken in het dagelijks leven. Wel duurt het herstel na een operatie enkele maanden. Zware belasting van een duim met prothese blijft af te raden om versnelde slijtage van de prothese te beperken.

Duimartrose is een veelvoorkomende slijtage-aandoening van het duimgewricht die voor pijn en functiebeperking kan zorgen. Vroege herkenning en maatregelen zoals rust of een brace kunnen de klachten verlichten en verdere duimslijtage afremmen. In ernstige gevallen bieden operatieve ingrepen – zoals een duimprothese of trapeziumresectie – een doeltreffende oplossing met goede resultaten, waardoor de pijn verdwijnt en de duimfunctie verbetert. De keuze tussen operatieve opties hangt af van de mate van beweeglijkheid en kracht die gewenst is, evenals de voorkeur van de patiënt en de chirurgische haalbaarheid.

‍