Schouderbreuken komen vaak voor bij:

• ‍Oudere volwassenen (osteoporose): boven de ~60 jaar kan een eenvoudige val op de zijkant van de schouder al een schouderbreuk veroorzaken, omdat de botten brozer zijn door botontkalking. Vrouwen lopen door osteoporose extra risico.
• ‍Jongeren bij hoog trauma: een ernstige val van hoogte, verkeersongeval of sportongeval (bv. skiën of mountainbiken) kan bij jongere mensen leiden tot een schouderbreuk. In deze groep is de impact meestal hoger en zijn deze fracturen vaak complexer.
• ‍Gecombineerde letsels: een dergelijke breuk kan gepaard gaan met een ontwrichting van de schouder (fractuurluxatie) als de kop tegelijk uit de kom schiet, of optreden samen met andere verwondingen bij een zwaar ongeval.

Een schouderbreuk leidt tot duidelijke klachten:

• ‍Ernstige schouderpijn: felle pijn die onmiddellijk begint na het breken. De pijn verergert bij elke poging om de arm of schouder te bewegen.
• ‍Abnormale stand: de schoudercontour ziet er afwijkend uit; de arm kan naar beneden hangen en de regio rond de schouder oogt vervormd. -
• ‍Bewegingsbeperking: de arm kan niet of nauwelijks opgetild worden vanwege de pijn en doordat de botcontinuïteit verbroken is. Iets eenvoudig als de arm voor de borst brengen lukt vaak niet.
• ‍Zwelling en blauwe plek: de schouder zwelt op en binnen enkele dagen verschijnt er een blauwe plek rondom de breukzone die later uitzakt in de bovenarm.
• ‍Kraakgeluid: bij bewegen van de bovenarm hoort/voelt men soms een krakend of schurend geluid (crepitaties) doordat de botstukken langs elkaar bewegen.

De arts baseert de diagnose op het ongevalsmechanisme en het onderzoek:

‍Anamnese: De arts vraagt wat er is gebeurd (bijvoorbeeld een val) en naar de symptomen. Ook zal gevraagd worden of u nog gevoel en beweging hebt in de schouder en vingers, om te controleren of er geen zenuwschade is.

‍Klinisch onderzoek: de schouder wordt geïnspecteerd op standsafwijking en zwelling. Bij een gebroken schouder is druk op de bovenarm pijnlijk en kan een los fragment voelbaar zijn. De arts controleert ook of er gevoelsverlies is aan de buitenzijde van de schouder (teken van mogelijk zenuwletsel nervus axillaris).

‍Röntgenfoto: om de schouderfractuur te bevestigen en te zien hoeveel stukken er zijn en hoe ze staan, wordt een röntgenfoto gemaakt. Soms zijn meerdere foto’s in verschillende richtingen nodig om de breuk goed te beoordelen. Bij twijfel over eventuele botsplinters in het gewricht of de exacte breuklijn kan aanvullend een CT-scan worden gemaakt.

‍Aanvullend onderzoek: is er vermoeden van pees- of spierletsel (bv. rotatorcuffscheur) of bloedvatletsel, dan kan na stabilisatie een echo, MRI of vaatonderzoek gebeuren.

De behandeling van een schouderbreuk hangt af van de complexiteit en stabiliteit van de breuk, en van patiëntfactoren (leeftijd, botkwaliteit):

Stap 1: Eerste opvang en immobilisatie. Bij dit letsel moet de arm zo snel mogelijk ondersteund worden om de schouder rust te geven en pijn te verlichten. Gebruik een draagdoek (mitella) om de arm tegen het lichaam te fixeren en laat de arm goed uithangen. Leg ijs op de schouder om pijn en zwelling te reduceren. Een arts zal pijnstillers toedienen. Beweeg de arm niet zelf actief.

Stap 2: Conservatieve behandeling (zonder operatie). Bij de meeste schouderbreuken volstaat een niet-operatieve aanpak. Doorgaans wordt de arm 2 tot 4 weken in een mitella gedragen. Hierdoor krijgen de gekwetste weefsels de kans om te helen en nemen de klachten af. Na ~2 weken mag u (in overleg) de draagdoek afbouwen en beginnen met lichte pendeloefeningen onder begeleiding van een kinesist. Tijdens het schouderbreuk herstel is het belangrijk regelmatig de elleboog, pols en hand te bewegen om stijfheid te voorkomen. Zodra de pijn het toelaat, start u met meer actieve bewegingen. Na circa 6 weken zijn er geen beperkingen meer nodig en kunt u de schouder weer gedoseerd belasten. In ~3 maanden is de kracht en beweeglijkheid doorgaans grotendeels hersteld, al kan volledige revalidatie enkele maanden langer duren met een blijvende gedeeltelijke bewegingsbeperking.

Stap 3: Operatie (bij instabiele breuk). Is de breuk ernstig verplaatst (zoals bij een verbrijzelde kop) of zijn er meerdere botfragmenten, dan is een operatie vaak de beste optie. Een schouderbreuk operatie is nodig om de botstukken weer in de juiste stand vast te zetten. De orthopedisch chirurg kan de breuk fixeren met metalen platen en schroeven of met een nagel in het bot. Deze ingreep gebeurt onder algemene verdoving. Na de operatie draagt u enkele weken een draagverband en start u al snel met fysiotherapie om verstijving te voorkomen. Bij zeer complexe breuken (bijvoorbeeld verbrijzelde kop bij een oudere patiënt) kiest men soms voor een kunstgewricht: de gebroken kop wordt vervangen door een omgekeerde schouderprothese.

De prognose is meestal goed. De meeste patiënten genezen zonder operatie en de schouderbreuk groeit binnen enkele weken stevig vast, al kan een eindstandige bewegingsbeperking aanwezig blijven. Het schouderbreuk herstel duurt afhankelijk van de ernst enkele weken tot maanden. Bij ernstige gevallen met een complexe breuk kan het herstel langer duren – enkele maanden tot een half jaar – voordat de schouder weer volledig belastbaar is. In een beperkt aantal gevallen blijft de schouder bij zware belasting wat gevoelig of is er sprake van blijvende beperking (bijvoorbeeld een iets verminderde beweeglijkheid). Na een eventuele operatie is intensieve revalidatie nodig, maar de uitkomst is doorgaans goed: patiënten kunnen de arm weer normaal gebruiken in het dagelijks leven en bij sport.

Een schouderbreuk (proximale humerusfractuur) is een breuk van het bovenarmbot nabij de schouder, vooral bij oudere mensen met osteoporose of bij zware ongevallen. Het uit zich in directe pijn en onvermogen om de arm te bewegen. De diagnose wordt bevestigd met beeldvorming. In de meeste gevallen hoeft een schouderfractuur niet geopereerd te worden en volstaat een behandeling met rust (mitella) en oefentherapie. Bij complexe fracturen biedt een chirurgische ingreep met platen en schroeven een goede kans op herstel van de schouderfunctie. Met de juiste behandeling en revalidatie herstellen de meeste patiënten goed en kunnen ze terugkeren naar hun dagelijkse activiteiten.