Een enkelbreuk kan op alle leeftijden voorkomen:

• Sporters: Bij sporten met veel sprong- en draaibewegingen (zoals voetbal of basketbal) bestaat het risico op een enkelbreuk bij een verkeerde landing of tackle.
• Ouderen: Door brozere botten (osteoporose) krijgen senioren sneller een enkelbreuk bij een banale val, bijvoorbeeld thuis van de trap of op straat bij het misstappen van een stoep.
• Verkeersongevallen: Bij auto- of motorongevallen kan het onderbeen ernstig verdraaid of geplet raken, wat vaak tot complexe enkelfracturen leidt.

Bij een enkelbreuk treden direct na het letsel kenmerkende symptomen op:

• Hevige pijn: Er is meteen scherpe pijn rond de enkel. Een gebroken enkel gaat gepaard met pijn bij elke beweging of poging tot steunen.
• Zwelling en bloeduitstorting: De enkel zwelt snel op. Binnen enkele uren ontstaat een flinke blauwe plek rond of onder de enkel door inwendig bloedverlies.
• Misvorming: Als de botstukken verplaatst zijn, kan de enkel er misvormd uitzien of onder een abnormale hoek staan. In ernstige gevallen steekt een stuk bot door de huid naar buiten (open fractuur).
• Niet kunnen lopen: Op het been staan of lopen is vrijwel onmogelijk bij een gebroken enkel. Soms is bij minder ernstige breuken nog minimale steun mogelijk, maar dit wordt sterk afgeraden om verdere schade te voorkomen.

Bij vermoeden van een enkelbreuk onderneemt de arts het volgende:

1. Anamnese: De arts vraagt hoe je door je enkel bent gegaan of gevallen bent en of je nog kon steunen na het trauma.

2. Klinisch onderzoek: De enkel wordt geinspecteerd op zwelling, standafwijking en drukpijn. De arts controleert of er wondjes zijn en of de doorbloeding en zenuwfunctie in de voet normaal zijn. Bij een duidelijk afwijkende stand wordt de enkel voorzichtig rechtgezet en tijdelijk gespalkt.

3. Aanvullend onderzoek: Er wordt een röntgenfoto van de enkel gemaakt om de diagnose te bevestigen. Hierop is de enkelbreuk zichtbaar en kan de arts beoordelen wat voor type breuk het is. Soms wordt een CT-scan gedaan om de details van de breuk en eventuele gewrichtsschade beter in kaart te brengen, vooral bij complexe enkelfracturen.

De behandeling van een enkelbreuk hangt af van de stabiliteit en verplaatsing van de breuk:

Stap 1: Conservatieve behandeling (gips). Als de botdelen niet of nauwelijks verplaatst zijn en de enkel stabiel is, kan een behandeling zonder operatie volstaan. De arts of verpleegkundige legt een gipsverband of brace aan om de enkel te immobiliseren, meestal voor 6 weken. Je mag in de eerste fase doorgaans niet of slechts gedeeltelijk op de voet steunen; vaak wordt na enkele weken steunen wel toegelaten.

Stap 2: Operatieve behandeling. Bij een verplaatste of instabiele enkelbreuk is een operatie meestal noodzakelijk. Onder verdoving brengt de orthopedisch chirurg de botstukken weer op hun plaats (open repositie). Vervolgens worden de breuken gefixeerd met metalen platen en schroeven (osteosynthese). Soms wordt bij zeer complexe breuken eerst een externe fixateur (uitwendig frame) geplaatst om de enkel tijdelijk te stabiliseren als de weke delen erg gezwollen zijn; later volgt dan de definitieve operatie. Na de operatie krijg je een gips of walker voor enkele weken ter bescherming.

Stap 3: Revalidatie. Zowel na een gipsbehandeling als na een operatie is revalidatie belangrijk voor het herstel van je gebroken enkel. Een kinesitherapeut helpt met mobiliserende oefeningen zodra dit is toegestaan, om de enkel soepel te houden. Geleidelijk mag je de enkel weer belasten volgens het advies van de arts. Volg altijd het schema van je arts: te vroeg belasten kan het herstel vertragen of de breuk doen verschuiven.

Over het algemeen geneest een enkelbreuk goed, al duurt het herstel enkele maanden:

• Botgenezing: Het bot heeft ongeveer 6 weken nodig om weer aan elkaar te groeien. Daarna is vaak verdere oefentherapie nodig om de enkel weer volledig beweeglijk en sterk te maken.
• Leeftijd en conditie: Het herstel verloopt sneller bij jonge, fitte mensen dan bij oudere patienten.
• Materiaal: Na een operatie kunnen de platen en schroeven soms wat irritatie geven; deze worden bij hinder eventueel verwijderd na een jaar.
• Mogelijke restklachten: Bij ernstige enkelfracturen bestaat een risico op blijvende stijfheid of slijtage (artrose) van het enkelgewricht.
• Functioneel herstel: De meeste mensen kunnen na een enkelbreuk weer normaal lopen en hun activiteiten hervatten.

Een enkelbreuk is een veelvoorkomend letsel dat optreedt wanneer een of meerdere beenderen die de enkel vormen, breken. Tijdige medische zorg is cruciaal. Met een goede behandeling - gipsimmobilisatie of operatie - groeien de botten meestal weer correct aan elkaar. Nadien is revalidatie nodig om de enkel terug soepel te maken. Dankzij de juiste zorgen is de prognose na een dergelijke breuk doorgaans uitstekend: de meeste patienten kunnen na het herstel weer normaal lopen en hun dagelijkse activiteiten hervatten.