• Volwassenen (20-60 jaar): Radiuskopfracturen komen het meest voor bij volwassenen, vooral bij vrouwen tussen de 30 en 60 jaar. Een veelvoorkomende situatie is een val van de trap of een sportongeval waarbij men op de hand terechtkomt.
• Ouderen: Bij oudere mensen met broze botten kan zelfs een relatief klein ongeval (struikelen en op de hand vallen) al leiden tot een radiuskopfractuur in de elleboog.
• Sporters: Ook bij contactsporten of fietsen kunnen jongere mensen een radiuskopfractuur oplopen als ze bij een val hun arm uitsteken om zich op te vangen.

• Pijn aan de buitenzijde van de elleboog: Direct na het letsel voelt u pijn aan de buitenkant van de elleboog (ter hoogte van de radiuskop). Vooral bij draaibewegingen van de onderarm (handpalm omhoog of omlaag draaien) is de pijn scherp. Vaak straalt de pijn ook uit naar de pols.
• Zwelling: De elleboog kan gezwollen raken door de radiuskopfractuur. Soms ontstaat ook een blauwe plek aan de buitenzijde van de elleboog.
• Bewegingsbeperking: Het strekken van de elleboog kan pijnlijk en beperkt zijn. Met name draaien (rotatie) van de onderarm, zoals een deurknop omdraaien of een kopje koffie vasthouden, gaat moeilijk of lukt niet.
• Krakend gevoel: Bij een ernstige radiuskopfractuur met losse stukjes bot kunt u soms een schurend of krakend gevoel merken bij beweging van de elleboog.
• Moeite met dragen van gewicht: Het is vaak niet mogelijk om de arm te belasten (iets zwaars dragen of steunen op de arm) vanwege de pijn en instabiliteit door de elleboogbreuk.

• Anamnese: De arts vraagt naar het ongeval (bijvoorbeeld een val op de hand) en naar de klachten. Typisch bij een radiuskopfractuur zijn pijnklachten bij draaibewegingen van de arm en moeite met strekken.
• Klinisch onderzoek: Bij onderzoek voelt de arts rond de buitenkant van de elleboog. Drukpijn over de radiuskop is kenmerkend voor een radiuskopfractuur. Ook test de arts de beweging: het draaien van de pols/onderarm en het strekken van de elleboog. Vaak is draaien zeer beperkt door pijn. De arts controleert ook de pols en eventueel de stabiliteit van de andere botten in de onderarm en pols om te kijken of er geen bijkomende letsels zijn.
• Technisch onderzoek: Een röntgenfoto van de elleboog bevestigt de diagnose van een radiuskopfractuur en toont de locatie en het aantal stukjes van de breuk. Soms wordt aanvullend een CT-scan gemaakt om de breuk details te beoordelen, vooral als een operatie wordt overwogen. Bij een radiuskopfractuur kijkt de arts ook altijd naar de pols om zeker te zijn dat daar geen bijkomende breuk of ontwrichting is (dit kan in zeldzame gevallen voorkomen).

Stap 1: Niet-operatieve behandeling

• ‍Immobilisatie en pijnstilling: Kleine, niet-verplaatste radiuskopfracturen kunnen vaak zonder operatie genezen. U krijgt dan een draagdoek (mitella) of een lichte gipsspalk om de elleboog enkele dagen tot maximaal twee weken rust te geven. Daarnaast krijgt u pijnstillers voorgeschreven.‍
• Vroege mobilisatie: Omdat de elleboog snel stijf kan worden, is het belangrijk om al vrij snel te beginnen met voorzichtig bewegen. Afhankelijk van de pijn mag u de elleboog binnen enkele dagen geleidelijk weer buigen, strekken en de onderarm draaien. Vaak gebeurt dit onder begeleiding van een kinesitherapeut. Deze vroege mobilisatie bevordert de genezing en voorkomt dat de elleboog stijf wordt.‍
• Controle: Na ongeveer 1 tot 2 weken volgt een controle bij de orthopedist. Er wordt gekeken of u de arm al beter kunt bewegen en eventueel wordt een nieuwe röntgenfoto gemaakt om te zien of de radiuskopfractuur goed op zijn plek blijft tijdens het genezingsproces.

Stap 2: Operatieve behandeling

• ‍Indicatie voor operatie: Als de radiuskopfractuur verplaatst is, de gewrichtsoppervlakken niet mooi aansluiten of als er losse botfragmenten in het gewricht zitten die het bewegen blokkeren, is een operatie nodig om de elleboogfunctie te herstellen.‍
• Optie 1: Schroeffixatie: Bestaat de breuk uit één of enkele grotere stukken, dan kan de chirurg proberen deze terug op de juiste plaats te zetten en vast te schroeven. Met kleine schroefjes of pinnetjes worden de breuk fragmenten gefixeerd zodat ze weer aan elkaar kunnen groeien.‍
• Optie 2: Vervanging van de radiuskop: Als de radiuskop verbrijzeld is in veel kleine stukjes die niet meer te repareren zijn, kan de chirurg besluiten het kapotte kopje te verwijderen. In plaats daarvan plaatst hij/zij een prothese (kunstbot van metaal of kunststof) die de functie van de radiuskop in de elleboog overneemt. Dit zorgt ervoor dat de elleboog stabiel blijft bij beweging.‍
• Na de operatie: Na een operatieve behandeling van een radiuskopfractuur krijgt u een drukverband en mogelijk kortdurend een gips of brace voor comfort. Al snel start u echter met bewegingsoefeningen om stijfheid te voorkomen. Belasting van de elleboog moet u de eerste weken vermijden, maar bewegen wordt aangemoedigd. De hechtingen worden na ongeveer 10-14 dagen verwijderd tijdens een controle.‍
• Revalidatie: Zowel na een operatie als bij niet-operatieve behandeling is oefentherapie belangrijk. U leert via kinesitherapie de normale bewegingen van de elleboog en onderarm te hervatten. De hersteltijd van een radiuskopfractuur in de elleboog bedraagt gemiddeld 6 tot 12 weken. Dit kan variëren afhankelijk van de ernst van de breuk en de behandelingsmethode. Over het algemeen kunt u lichte dagelijkse activiteiten vrij snel hervatten, maar het kan enkele maanden duren voordat kracht en beweging volledig terug zijn.

De prognose van een radiuskopfractuur hangt af van de ernst van de breuk. Bij lichte letsels is volledig herstel binnen enkele weken tot maanden mogelijk. Complexe breuken of gecombineerde letsels (met ligament- of kraakbeenschade) kunnen leiden tot blijvende pijn of beperkte mobiliteit.

Een radiuskopfractuur is meestal goed behandelbaar, maar vergt een zorgvuldige afweging tussen rust en oefentherapie. Een vlotte revalidatie voorkomt stijfheid en ondersteunt het herstel van de beweeglijkheid van de elleboog.